Waar was de finance functie bij Volkswagen?

Jan Heinen 28-1-2016 9:16
Categorieën: Algemeen

Volkswagen (VW) was volop in het nieuws. Het gesjoemel met software om auto's gunstiger te laten scoren ten aanzien van verbruik en uitstoot roept heftige reacties op. De tests werden en worden natuurlijk ook al op andere manieren gemanipuleerd, maar software zo instellen dat testresultaten gunstiger uitvallen dan de motor eigenlijk presteert is de overtreffende trap. De gevolgen voor VW kunnen fors zijn. Naast de miljarden aan boetes die het concern boven het hoofd hangen is het imago flink beschadigd. Dat alles is gebeurd onder het toeziend oog van finance binnen VW.

De zoektocht naar de schuldige
Op dit moment is een onderzoek gaande. Uiteraard wordt, in een poging te starten met het herstellen van de schade, gezocht naar een schuldige. Wie heeft opdracht gegeven dit te doen, en wie wisten er van af? Het is de standaard reactie op schandalen, mensen hebben behoefte aan afrekenen. Maar is het zo dat we hier schuldigen voor aan kunnen wijzen, en kan het echt zo zijn dat die schuldigen dit plan konden uitvoeren zonder dat het in grote delen van de organisatie bekend was? Ik vind het moeilijk dat te geloven. Wanneer het wel zo blijkt te zijn, durf ik te stellen dat binnen het VW concern sprake is van een finance kolom die op zijn zachtst gezegd heeft zitten slapen.

Door de ondergrens van ethisch handelen
Een schandaal van dit kaliber ligt ver beneden de ondergrens van wat ethisch kan. Hier is sprake van fraude en moedwillige misleiding op een enorme schaal. Dit gaat verder dan het op slicks zetten van auto's en het afplakken van naden in de carrosserie om een gunstiger resultaat te krijgen. Hoewel ik ook bij die kleine manipulaties bedenkingen heb, is het manipuleren van resultaten met behulp van software nog wel een stap verder. Als dit iets bewijst is het dat regels en normen gedrag oproepen dat niet altijd in lijn is met de intentie achter de regels. Hoe zou dat dan gaan binnen zo'n bedrijf? Komt er iemand binnen met het voorstel de software zo aan te passen dat de testresultaten nog gunstiger worden? Reageren de verantwoordelijken enthousiast op zo'n "kans"? Gaan de ze vervolgens vol trots door het pand wanneer de norm wordt gehaald?

Dit moet finance constateren
Een finance functie die midden in de organisatie staat zou dit op zijn minst weten. Een echt betrokken finance functie weet immers wat speelt tot in de haarvaten van de organisatie. Finance moet rondlopen in de organisatie en snappen wat er gebeurt in alle processen. Het echt doorgronden van bedrijfsprocessen dus. Hebben de financials bij VW hier van geweten, of hebben ze zitten slapen? Zijn ze zo gefocust geweest op het produceren van cijfers en het rapporteren dat ze de ogen gesloten hebben gehouden voor wat er echt gebeurde? Ik weet dat natuurlijk niet, maar durf wel te stellen dat ze hoe dan ook hebben gefaald.

Of ze hebben het niet geweten en zijn daarmee een finance functie die maar beperkt waarde toevoegt, òf ze hebben het geweten en zich neergelegd bij deze praktijken. Daarmee zijn ze over ethische grenzen gegaan. In dit opzicht is het experiment dat Salomon Asch uitvoerde om te achterhalen wat de impact van groepsgedrag op beslissingen is interessant. Een significant deel van de mensen heeft de neiging feiten te negeren en mee te gaan met de groep in hoe tegen een feit wordt aangekeken. Dat doen ze om niet buiten de groep te vallen, of omdat ze gewoonweg de eigen waarneming niet meer geloven. Heeft dit “groupthink” fenomeen hier een rol gespeeld?

Wat kan een financial challenger hier van leren?
Een financial challenger kan veel leren van deze situatie en de consequenties die hier uit volgen. Wat kunnen we dan leren om de rol van financial challenger effectiever uit te kunnen voeren? De eerste les is dat regels en normen gedrag uitlokken dat niet in lijn hoeft te zijn met de intentie van de regels. Een financial challenger voelt dat aan en handelt vervolgens in de geest van de intentie. Voorbij aan de regels en normen dus. Een financial challenger heeft een sterk ethisch besef en weet persoonlijk wat zij of hij wèl acceptabel vindt en wat niet.

De tweede les is dat niet mee moet worden gebogen met praktijken die ingaan tegen wat ethisch kan. De hele organisatie zou vanuit de juiste intentie moeten werken. Wanneer mensen in de organisatie die intentie niet delen, verdienen ze het om daar mee te worden geconfronteerd. Die confrontatie is een waarde die de financial challenger toevoegt. De financial challenger kijkt verder dan vandaag en bewaakt vooral de gezonde toekomst van een organisatie. Daarbij durft de financial challenger zich uit te spreken. Voorbij aan het fenomeen van “group think” en altijd bespreekbaar maken wat de eigen waarneming is.

Voor beide lessen is het noodzakelijk goed te beseffen vanuit welke waarden je zelf handelt. Zonder dat besef bestaat de financial challenger niet.

Jan Heinen

Goede Youtube-tip/TEDx-tip: practical wisdom:

TED-talk van Barry Schwartz

Reageer

CAPTCHA ImageNieuwe codeSpeel de code af
Top vacatures
W_RalWQfJGMDOY_G.jpeg
Senior Business Controller met een fantastisch startproject
[chapo]
Regio Hilversum
BEKIJK VACATURE
W9c1sdZy6T6yjd28.jpg
International Business Controller - HiTech - Double Digit growth
[chapo]
Amsterdam
BEKIJK VACATURE
W9cJ85_p5VfG6hRO.jpg
International Reporting Manager Real Estate Funds
[chapo]
Amsterdam
BEKIJK VACATURE
W9c0OGF5SNTidE0g.jpg
EMEA Business Controller - NO MORE CANDIDATES
[chapo]
Schiphol Region
BEKIJK VACATURE